B01AC06 Ацетилсалицил қышқылы (Acetylsalicylic acid)

Қолдану көрсеткіштері

Жедел және созылмалы ишемиялық жүрек ауруы

Клинические протоколы:

Қарсы көрсеткіштері

«– салицилаттарға, стероидты емес қабынуға қарсы препараттарға (СҚҚП) немесе кез келген қосымша затқа белгілі немесе күмәнді жоғары сезімталдық– геморрагиялық диатез (К витамині тапшылығы, тромбоцитопения, гемофилия)– белсенді сатыдағы ойық жара ауруы– бүйрек функциясының ауыр бұзылыстары (СКФ <0,2 мл/с (10 мл/мин))– бауыр функциясының ауыр бұзылыстары– жүрек функциясының ауыр бұзылыстары– 15 жасқа дейінгі балаларда дене қызуымен жүретін жағдайлар (Рейе синдромы даму қаупі)– жүкті әйелдерде III триместрде тәулігіне 100 мг-нан жоғары дозаны қолдану»

Қауіпсіздік шаралары

«Ацетилсалицил қышқылын басқа СҚҚП-мен ұзақ уақыт біріктіріп қолданудан, жағымсыз әсерлердің даму қаупі жоғары болғандықтан, аулақ болу керек (қараңыз «Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімі). Ацетилсалицил қышқылын 2 жасқа дейінгі балаларда дәрігердің тағайындауынсыз қолдануға болмайды. Асқазан-ішек жолынан қан кету қаупіне байланысты, қарт жастағы пациенттерде ауыру, қабыну, қызба және ревматикалық аурулар кезінде ұзақ уақыт қолданудан аулақ болу керек. Асқазан-ішек жолынан қан кету қаупіне байланысты жедел немесе созылмалы ишемиялық жүрек ауруын және инсультты емдеу, сондай-ақ инсульт пен ишемиялық жүрек ауруының алдын алу үшін ацетилсалицил қышқылының төмен дозаларын қарт пациенттерде сақтықпен қолдану керек. Ацетилсалицил қышқылы бар препараттарды 15 жасқа дейінгі балаларда вирус инфекцияларын емдеуге дәрігермен кеңеспестен қолданбау керек. Кейбір вирустық аурулар, әсіресе А және В тұмауы, желшешек, өте сирек, бірақ өмірге қауіпті және шұғыл емді талап ететін Рейе синдромының даму қаупімен байланысты. Бұл қауіп ацетилсалицил қышқылын бір мезгілде қолданғанда артуы мүмкін, алайда себеп-салдарлық байланыс әлі дәлелденбеген. Егер осы аурулар кезінде қайталама құсу байқалса, ол Рейе синдромының белгісі болуы мүмкін. Қан кету қаупі ишемия қаупінен асып түсетін жағдайларда жоспарлы хирургиялық араласуға дейін бірнеше күн бұрын ацетилсалицил қышқылының төмен дозаларымен емдеуді тоқтату қажеттілігі қарастырылуы тиіс. Ацетилсалицил қышқылы бронхоспазм тудыруы және астма ұстамаларын немесе басқа аллергиялық реакцияларды шақыруы мүмкін. Қауіп факторларына бұрыннан бар бронхтық астма, шөп безгегі, мұрын полиптері және созылмалы респираторлық аурулар жатады. Бұл басқа дәрілік заттарға (мысалы, тері реакциялары, қышыну және есекжем) аллергиялық реакциялар байқалған пациенттерге де қатысты. Сондықтан ацетилсалицил қышқылын басқа анальгетиктерге/қабынуға қарсы/қатты ревматизмге қарсы препараттарға жоғары сезімталдығы бар және басқа аллергиялары бар пациенттерде ерекше сақтықпен қолдану қажет. Келесі жағдайларда ерекше сақтық таныту керек:– асқазан-ішек шырышты қабығының аурулары, диспепсияға бейімділік– антикоагулянттармен бір мезгілде емдеу»

Дәрілік заттармен өзара әрекеттесуі

«Төменде аталған препараттарды бір мезгілде қолданудан аулақ болу қажет Метотрексат Механизмі: метотрексат клиренсінің төмендеуі. Әсері: метотрексаттың уыттылығы (лейкопения, тромбоцитопения, анемия, нефроуыттылық, шырышты қабықтардың ойық жаралануы). АӨФ тежегіштері Механизмі: простагландиндер синтезінің тежелуі. Әсері: АӨФ тежегіштерінің тиімділігінің төмендеуі. Ацетазоламид Механизмі: ацетазоламид концентрациясының жоғарылауы салицилаттардың плазмадан тіндерге өтуіне әкелуі мүмкін. Әсері: ацетазоламид пен салицилаттардың уыттылығы. Пробенецид, сульфинпиразон Механизмі: пробенецид және жоғары дозалы салицилаттар (>500 мг) бір-бірінің әсерін өзара бөгейді. Әсері: несеп қышқылының шығарылуының төмендеуі. Келесі препараттарды бір мезгілде қолдану сақтықты талап етеді Клопидогрел, тиклопидин Ацетилсалицил қышқылымен біріктіріп қолданғанда қан кету қаупін арттырады. Антикоагулянттар (варфарин, фенпрокумон) Механизмі: тромбин түзілуінің төмендеуі. Әсері: қан кету қаупінің жоғарылауы. ГП IIb/IIIa тежегіштері (абсиксимаб, тирофибан, эптифибатид) Әсері: қан кету қаупінің жоғарылауы. Гепарин Әсері: қан кету қаупінің жоғарылауы. Егер жоғарыда аталған дәрілердің екеуі немесе одан да көбі ацетилсалицил қышқылымен бірге қолданылса, қан кету қаупі одан әрі артады. СҚҚП және ЦОГ-2 тежегіштері Әсері: асқазан-ішек жолынан қан кету қаупінің жоғарылауы. Ибупрофен Ацетилсалицил қышқылының кардиоқорғаушы әсерін төмендетуі мүмкін. Ұсыным: АСК-ны ибупрофенді қабылдауға кемінде 2 сағат қалғанда қабылдау. Фуросемид Әсері: диуретикалық әсерінің төмендеуі. Хинидин – қан кету уақытының ұзаруы. Спиронолактон – тиімділігінің төмендеуі. СИОЗС – асқазан-ішек жолынан қан кету қаупінің жоғарылауы. Вальпроат – уыттылық қаупі. Кортикостероидтар – асқазан-ішек ойық жаралары қаупі. Қанттүзеуші препараттар – гипогликемия қаупі. Антацидтер – АСК әсерінің төмендеуі. Қызылшаға қарсы вакцина (ветряная оспа вакцинасы) – Рейе синдромы қаупі болуы мүмкін. Гинкго билоба – қан кету қаупі. Метамизол – АСК-ның антиагреганттық әсерін төмендетуі.»

Бүйрек жеткіліксіздігі

Бауыр жеткіліксіздігі

Жүктілік

«Төмен дозалар (≤100 мг/тәулік) дәрігер бақылауымен қолданылуы мүмкін. 100 мг-нан жоғары дозалар жүктіліктің III триместрінде қарсы көрсетілген.»

Емізу

Лактация кезеңінде ацетилсалицил қышқылын қолдану «қауіп/пайда» арақатынасын бағалауды талап етеді.

Жағымсыз әсерлері

Өте жиі– қан кету уақытының ұзаруы– тромбоциттер агрегациясының тежелуі– жүрек қыжылы, қышқыл рефлюкс, іштің ауыруы Жиі– геморрагиялық диатез– бас ауыруы– астмасы бар пациенттерде бронхоспазмдық әсер– жоғарғы асқазан-ішек жолдарында эритема және эрозиялар, жүрек айну, диспепсия, құсу, диарея– ұйқысыздық Сирек емес (нечасто)– жасырын қан кету– вертиго (бас айналу), ұйқышылдық– құлақта шуыл– ентігу– жоғарғы асқазан-ішек жолдарындағы ойық жаралар және қан кету, қан құсу, мелена (қара нәжіс)– аллергиялық реакциялар – есекжем, ангионевротикалық ісіну (ангионевротикалық ісіну көбіне аллергиясы бар науқастарда дамиды)– анафилактикалық реакциялар Сирек– трансаминаздар және сілтілік фосфатаза деңгейінің жоғарылауы– (ұзақ емдеуде) анемия, глюкоза-6-фосфатдегидрогеназа туа біткен жеткіліксіздігі кезінде гемолиз– интракраниалдық қан құйылулар– дозасына байланысты қайтымды есту қабілетінің жоғалуы және кереңдік– жоғарғы асқазан-ішек жолдарынан ауыр асқазан-ішек қан кетулері, перфорация– бүйрек функциясының бұзылыстары– гипогликемия– геморрагиялық васкулит Өте сирек– гипопротромбинемия (жоғары дозаларда), тромбоцитопения, нейтропения, эозинофилия, агранулоцитоз, апластикалық анемия– стоматит, эзофагит, төменгі асқазан-ішек жолдарында ойық жаралар түзілуі, стеноз, колит, ішектің қабыну ауруларының өршуі– пурпура, эритема, Стивенс–Джонсон синдромы, уытты эпидермалдық некролиз (Лайелл синдромы)– түрлі вирустық аурулармен (А және В тұмауы, желшешек) байланысты дозасына тәуелді қайтымды уытты гепатит Жиілігі белгісіз– Рейе синдромы

Көрсеткіштері, қолдану тәсілі мен дозалары

«Жедел немесе созылмалы ишемиялық жүрек ауруында тәулігіне 150 мг. Бауыр немесе бүйрек функциясы бұзылғанда дозаға түзету енгізу мүмкін. Ауыр бауыр немесе бүйрек жеткіліксіздігінде тағайындалмайды. Таблеткаларды шайнап немесе суда ерітіп қабылдауға болады.»

Балаларда қолданылуы

15 жасқа дейінгі балаларда дене қызуымен жүретін жағдайларда қарсы көрсетілген (Рейе синдромы даму қаупі).